Geld zat, nu nog regie

Op: 8 augustus 2018
Door: Jan Willem

1 reactie

Deel via

Geld zat, nu nog regie

NU.nl kwam maandag met het volgende bericht: “Netbeheerders verwachten hun deel in de energietransitie na 2030 niet te kunnen betalen. Er zou te weinig geld binnenkomen, doordat toezichthouder Autoriteit Consument & Markt (ACM) tarieven laag wil houden. Daarvoor waarschuwen Enexis, Alliander en Stedin maandag in Het Financieele Dagblad (FD).”

Wanneer we kijken naar de jaarrekeningen van deze drie netbeheerders over 2017, krijgen we het volgende beeld:

• Het balanstotaal van de drie netbeheerders is 21,8 miljard euro;
• Het gezamenlijke groepsvermogen van de drie is 10,3 miljard euro;
• De gezamenlijke solvabiliteit van de drie is 47%;
• Ze bedienen samen 8,4 miljoen elektriciteitsaansluitingen;
• Ze bedienen samen 7,1 miljoen gasaansluitingen;
• De gezamenlijke omzet bedraagt 4,3 miljard euro;
• De (genormaliseerde) gezamenlijke winst na belastingen bedraagt 499 miljoen euro, ofwel 32,50 per aansluiting; en
• In 2017 hebben ze samen 1,58 miljard euro geïnvesteerd in hun netwerken, dus gemiddeld meer dan 500 miljoen per netbeheerder.

De netbeheerders willen dat de ACM hen toestaat hogere tarieven in rekening te brengen aan hun klanten. De vraag is echter waar dit nu precies op gebaseerd is. Niemand weet namelijk wat ‘de energietransitie’ ons gaat kosten, laat staan wat het deel is dat toekomt aan de netbeheerders. Het is al knap dat ze berekend hebben dat de verduurzaming ze tot 2030 5 miljard euro gaat kosten. Volgens het FD komt dit tot 2030 op 150 miljoen euro aan investeringen per netbeheerder per jaar, een bedrag dat significant lager ligt dan de bedragen die tot op heden jaarlijks geïnvesteerd worden door de netbeheerders.

Wanneer we ervan uitgaan dat de winst de komende jaren op hetzelfde niveau blijft, neemt het groepsvermogen tot 2030 toe met zo’n 6 miljard euro (12 jaar keer 500 miljoen per jaar). Met een gelijkblijvende solvabiliteit betekent dit dat het balanstotaal kan stijgen naar 34,5 miljard. Hiermee creëren de netbeheerders dus al 12,5 miljard ruimte, terwijl ze zelf zeggen maar 5 miljard te hoeven investeren. Wanneer de solvabiliteit echter naar 30% gaat (Alliander hanteert dit als ondergrens), kan het balanstotaal zelfs naar 54,4 miljard en is er ruimte voor ruim 32,5 miljard aan investeringen. In 2030 al! Hierbij komt dat de investeringen in het gasnetwerk voor nieuwe aansluitingen nu al achterwege kunnen blijven. Hoezo moeten de tarieven dan omhoog?

Regie
In plaats van de hypothetische vraag te stellen: ‘wie gaat al die kabels in de grond betalen?’ (wij gaan die kabels betalen), kunnen we beter de vraag stellen wie er nu eindelijk eens regie gaat voeren over de energietransitie. Daar knelt namelijk een veel groter probleem.

Op dit moment heerst volledige chaos in duurzaam-energie-Nederland, en dan vooral op het gebied van zonne-energie. Zonneweides schieten als paddenstoelen uit de grond, boerendaken worden bij opbod ‘verkocht’ en je hoeft maar even met je ogen te knipperen of er zijn in de straat weer ergens zonnepanelen geplaatst. Alliander en Enexis meldden al eerder dat netten overbelast raken en ook in Stedin-gebied gebeurt dit (alleen meldt Stedin dit niet).

De regie is ver te zoeken. Wanneer we de jaarverslagen over 2017 doorspitten, lezen we dat ‘de energietransitie’ bij alle drie de netbeheerders hoog in het vaandel staat. Net als ‘blockchain’ en ‘smart grids’. Qua pilotprojecten zijn de jaarverslagen dan ook nog net geen flyers: de netbeheerders vallen over elkaar heen met innovatieve projecten waarbij zij zijn betrokken. Ook hier geldt echter: er wordt geschoten met hagel. Meer dan ooit willen de netbeheerders ‘samenwerken’. Ze willen alles ‘samen’ doen: met hun stakeholders, met elkaar, met iedereen. Allemaal samen.

Ik vind dit wel een goed idee: laat de netbeheerders samenwerken. Sterker nog: laat ze samen gaan. Fuseren dus. Eén landelijke netbeheerder, aangestuurd door TenneT.
En nee, ik ga niet beginnen over de financiële synergievoordelen die bereikt kunnen worden. De Raden van Bestuur kosten bij de netbeheerders gemiddeld een ton of zes en de Raad van Commissarissen een ton. Door samenvoeging met TenneT bespaar je hiermee een miljoen of twee op jaarbasis en dat zet geen zoden aan de dijk, want dat is nog geen 13 eurocent per aansluiting per jaar. Natuurlijk kan meer bespaard worden wanneer je ervan uitgaat dat 20% van het personeel staf is en dat je hier zo’n 70% kunt besparen, maar dan nog heb je het maar over een tientje per aansluiting per jaar. Alhoewel, ten opzichte van de 32,50 winst is dat dan alweer 30% extra. Hmmm. Maar goed, daar wilde ik niet over beginnen.

Flexibiliteit en verantwoordelijkheid
Waar ik het dus wel over wil hebben, is dat er regie moet komen. De netbeheerders doen nu maar wat. In positieve zin, begrijp me niet verkeerd. Iedere aanvraag wordt behandeld binnen het gestelde kader. Wij hebben legio praktijkvoorbeelden waaruit blijkt dat de netbeheerders niet verder kijken dan hun neus lang is, ondanks alle mooie verhalen in de jaarverslagen. De strategen op de hoofdkantoren weten alles leuk te bedenken, maar in de processen en op de werkvloer gaat het gewoon conform alle ISO-certificeringen en zit alles in hokjes en tussen de lijntjes. Nul flexibiliteit, nul verantwoordelijkheid. Want laten we eerlijk zijn, wanneer ‘de netbeheerder’ zijn deadline niet haalt, heeft er maar één een probleem en dat is de klant.

Dus minister Wiebes: neem de regie! Voeg de netbeheerders samen en plaats ze onder TenneT. Stel een ‘masterplan infrastructuur duurzame-energie-Nederland’ op en zorg ervoor dat Nederland de energietransitie daadwerkelijk kan uitvoeren. Doe dit aan de hand van het Klimaatakkoord. Anticipeer ook op de klimaatverandering waarvan we deze zomer, na de eerdere extreme onweers- en hagelbuien, de eerste echte hittehinder ondervinden. We gaan meer koelen in de zomer en we moeten meer en sneller water af kunnen voeren in de herfst en winter. Blijf rekening houden met de opkomst van elektrisch vervoer, blockchain, smart grids en de hele reutemeteut, maar neem alsjeblieft leiding!

Bangmakerij
En weer even terug naar de netbeheerders: die hebben geld zat. Hun oproep klinkt een beetje als de oproep van Vattenfall, Engie en RWE in 2012 dat ze geld nodig hebben om hun gas- en kolencentrales aan te houden. Bangmakerij. Fuseren, reorganiseren en scherp financieren en er is niets aan de hand.

Het is niet de vraag wie de kabels gaat betalen, want dat zijn wij. De vraag is waar de kabels komen te liggen en hoe dik ze moeten zijn. Daarover moet worden nagedacht en daarop moet regie worden gevoerd.

Jan Willem Zwang


1 reactie

  1. Henk Monshouwer says:

    Jan-Willem,
    Regie oké en dan vooral door gezamenlijke aandeelhouders Netbeheerders: Gemeenten+Provincies!
    Vooral niet reorganiseren, daar gaat altijd veel kruim mee verloren juist nu daadkracht brood en broodnodig is.
    Prangend vraagstuk is voor ons in NL: #Warmtetransitie: aardgas eruit, warmte erin.

    #Ideetje. Snel in Nederland organiseren dat netbeheerders belangrijke Warmterol krijgen naast aardgas-/elektriciteitsnet.
    Twee vliegen in 1 klap: 1) Haar aandeelhouders gaan dan optimaal lokaal en regionaal samenwerken; 2) Kostenintensieve warmtenetten z.s.m. gesocialiseerd.
    Motto: Opengesteld + Transparant = Vertrouwen.
    Vertrouwen naar eindgebruikers geeft een belangrijke boost aan alle lokale en regionale uitdagingen in onze nationale Warmtetransitie.

Plaats een reactie