Elektrificeren mobiliteit leidt tot betere benutting duurzame energie

De eerste zeven maanden van 2020 geven een goede doorkijk naar de toekomst van de energiemarkt. Als gevolg van Corona is het energieverbruik (tijdelijk) gedaald en de intelligente-lockdownperiode viel in de meest zonnige lente ooit gemeten. Doordat de afgelopen jaren daarnaast fors is geïnvesteerd in duurzame-energieproductie, onder meer in de vorm van zonne-energie, is een record aan negatieve uurprijzen ontstaan op de energiebeurs APX.

Grafiek met ontwikkeling uren met negatieve prijzen op de APX in 2020.
Afbeelding 1 – Ontwikkeling uren met negatieve prijzen op de APX in 2020.

De gemiddelde voortschrijdende APX-prijs is de afgelopen vijftien jaar niet eerder zo laag geweest. Mei 2020 had zelfs de laagste maandprijs ooit. Sindsdien is de maandprijs wel weer geleidelijk aan het stijgen. De moving forward, het voortschrijdend jaargemiddelde, had op 7 juni haar dieptepunt met een prijs van 25,33 euro per MWh. Hierna liep de moving forward op naar 26,31 euro per MWh op 24 juli. Per 31 juli staat de moving forward op 26,23 euro per MWh en deze is in de laatste week van juli dus toch weer gedaald.

Grafiek met gerealiseerde uurprijzen APX
Afbeelding 2 – Gerealiseerde uurprijzen APX

Piek-/dalverhouding

Tien jaar geleden zag je op de APX de traditionele piek-/dal-verhouding duidelijk terug in de uurprijzen: de uren tussen elf uur ‘s avonds en zeven uur ‘s ochtends waren allemaal goedkoper dan de uren tussen zeven uur ‘s ochtends en elf uur ‘s avonds.

Inmiddels zien we een nieuwe piek-/dal-verhouding. In 2019 was deze al zichtbaar, maar dit jaar is de verhouding nog duidelijker. De nieuwe piek loopt van zeven tot elf uur ‘s ochtends en van vijf uur ‘s middags tot middernacht.

Grafiek met gemiddelde uurprijs versus gemiddelde dagprijs op de APX.
Afbeelding 3 – Gemiddelde uurprijs versus gemiddelde dagprijs op de APX.

Effect zonne-energie

Om de impact te duiden van deze verschuiving, kijken we naar de productie van een zonnepark van 2,2 MWp. De helft van dit vermogen is oostwest- en de andere helft zuidgeoriënteerd. De totale productie is verdeeld over de uren van de dag. Uiteraard is de productie in de zomer hoger dan in de winter; daarom tonen we ook de productie tussen elf en vijf in de maanden maart tot en met september. De productie tijdens deze uren bedraagt 51% van de totale jaarproductie.

Grafiek met zonne-energieproductie per uur gecumuleerd op jaarbasis.
Afbeelding 4 – Zonne-energieproductie per uur gecumuleerd op jaarbasis.

Dat dit financieel impact heeft, blijkt wanneer we kijken naar de ontwikkeling van de APX-prijzen tussen elf uur ‘s ochtends en vijf uur ‘s middags.

Grafiek met ontwikkeling gemiddelde APX-maandprijzen van de uren tussen elf en vijf.
Afbeelding 5 – Ontwikkeling gemiddelde APX-maandprijzen van de uren tussen elf en vijf.

Op basis van toegekende SDE-beschikkingen voor duurzame-energieproductie, gaat de hoeveelheid duurzaam opgewekte elektriciteit de komende drie jaar verviervoudigen. Het aandeel zonne-energie groeit relatief gezien zelfs nog harder. Wanneer verder niets verandert, zal de elektriciteitsprijs tijdens ‘zonne-uren’ verder omlaag gaan.

De lage elektriciteitsprijs op de APX kan ertoe leiden dat veel geplande investeringen in duurzame energieproductie niet doorgaan. Het risico wordt te groot wanneer duurzame energie enkel afhankelijk is van de energieprijs. Dit risico wordt steeds groter. De SDE op duurzame energieproductie wordt steeds lager en er wordt geen SDE uitgekeerd wanneer APX-prijzen zes uur of langer achter elkaar negatief zijn. Minister Wiebes is bovendien voornemens deze periode verder in te korten. Energiebedrijven dekken hun risico’s daarom nu al af door geen duurzame energie meer af te nemen tegen ‘vaste’ prijzen (zoals op de ENDEX). Zij sluiten alleen nog maar contracten af op basis van APX-prijzen. Het risico ligt dus volledig bij de producent van duurzame energie. De vraag is of zij dit risico volledig kunnen dragen.

Elektrisch rijden

Tegenover de opkomst van duurzame-energieproductie staat het elektrificeren van de BV Nederland. Nederland moet van gas af en warmte wordt dan collectief geproduceerd en gedistribueerd via een warmtenet of individueel geproduceerd via een warmtepomp. Hiervoor is veel elektriciteit nodig. Vooralsnog is dit echter niet het geval. Het van gas losmaken van wijken is minder eenvoudig gedaan dan gezegd. Vooralsnog gebeurt dit slechts mondjesmaat.

Op dit moment rijden in Nederland circa 220.000 elektrische voertuigen rond. Iets meer dan de helft is volledig elektrisch, de rest hybride. In het regeerakkoord staat over elektrisch vervoer dat ernaar gestreefd wordt dat uiterlijk 2030 alle nieuwe auto’s emissieloos zijn. We verwachten dat de vraag naar elektriciteit hierdoor toeneemt. Dit blijkt ook uit de ontwikkeling van afgelopen jaar.

Dankzij de uitlevering van de Tesla 3 werd eind 2019 en begin 2020 veel meer geladen dan voorgaande maanden. Medio maart stortte het aantal transacties echter in. Inmiddels wordt weer meer geladen en zitten we alweer op het niveau van december 2019. Elektrificeren van vervoer zal het elektriciteitsverbruik zeker doen toenemen. Dit biedt mogelijkheden voor duurzame-energieproductie en kan de kans op negatieve prijzen verlagen.

Grafiek met geleverde kWh op laadpalen van Evensnelladen.
Afbeelding 6 – Geleverde kWh op laadpalen van Evensnelladen.

Wij hebben ruim 22.000 laadtransacties op de laadpalen van Evensnelladen geanalyseerd. Op basis van deze analyse ontstaat het volgende beeld.

Grafiek met laadgedrag op laadpalen Evensnelladen uitgedrukt in startmoment tijdens de dag.
Afbeelding 7 – Laadgedrag op laadpalen Evensnelladen uitgedrukt in startmoment tijdens de dag.

Gemiddeld is een elektrisch voertuig langer dan vier uur aan een laadpunt gekoppeld. De meeste voertuigen starten tussen acht en negen in de ochtend met laden. Wat opvalt, is dat hoe later op de dag gestart wordt met laden, hoe langer de tijd aan het laadpunt is. Beide zaken zijn logisch te verklaren. Minder prettig is het feit dat de meeste transacties starten in de ochtendpiek, de periode waarin de APX-prijzen juist hoog zijn in vergelijking met de meeste andere uren op de dag.

Wanneer we verder inzoomen, zien we dat circa 1/3e van het aantal transacties korter is dan twee uur en een kwart van het aantal transacties langer dan acht uur. De transacties met een duur tussen de drie en acht uur zijn eveneens goed voor bijna 1/3e van het totale aantal transacties. Gemiddeld wordt dan 15 kWh geladen in de periode 2017 – juli 2020. Opgemerkt moet worden dat in 2020 gemiddeld 10% meer wordt geladen per transactie dan over het gemiddelde van 2017 tot en met 2019.

Grafiek met laadgedrag op laadpalen Evensnelladen uitgedrukt in tijd aan de paal.
Afbeelding 8 – Laadgedrag op laadpalen Evensnelladen uitgedrukt in tijd aan de paal.

Transacties korter dan vier uur bieden nauwelijks mogelijkheden om te optimaliseren op basis van APX-prijzen. Transacties langer dan acht uur bieden daarentegen volop mogelijkheden om te optimaliseren. Wanneer een berijder zijn auto om acht uur ’s ochtends op een laadpaal aansluit en deze acht uur of langer laat staan, kan het voertuig tussen twaalf en vier volledig worden opgeladen met een slimme, snelle laadpaal. De auto wordt dan niet in de dure ochtendpiekuren geladen, maar juist in de goedkope en wellicht zelfs negatieve middagdaluren.

Combinatie slim en snel laden met duurzame energie

Bovenstaande klinkt interessant. Maar waar hebben we het nu precies over, wat is het potentieel? Indien enkel wordt gekeken naar de transacties waarbij het laadpunt langer dan acht uur wordt bezet, ontstaat het volgende beeld.

Grafiek met startmomenten transacties langer dan acht uur.
Afbeelding 9 – Startmomenten transacties langer dan acht uur.

De crux zit in het feit dat deze voertuigen minimaal acht uur op een laadpunt staan. Wanneer we kijken naar de bezetting van de laadpalen door de voertuigen, ontstaat het volgende beeld.

Grafiek met bezetting laadpunten met voertuigen die langer dan acht uur zijn aangesloten.
Afbeelding 10 – Bezetting laadpunten met voertuigen die langer dan acht uur zijn aangesloten.

Op dit moment is het bij nagenoeg alle laadpalen zo dat een auto wordt aangesloten en direct gaat laden. Alle voertuigen die tussen acht en negen uur ‘s ochtends worden aangesloten, gaan volop laden in de dure uren, net als de voertuigen die ‘s avonds tussen vijf en negen worden aangesloten. Om deze verschillen in prijzen te duiden, volgen nu twee voorbeelden. In januari was de gemiddelde APX-prijs tussen vijf en negen uur ‘s avonds € 44,67 terwijl de gemiddelde prijs tussen elf en drie uur ‘s nachts € 28,61 was. In maart was de gemiddelde APX-prijs tussen acht en elf uur ‘s ochtends € 27,34 terwijl die tussen één en vier uur ‘s middags € 20,47 was.

Slim laden kan dus leiden tot forse besparingen. De voordelen zijn echter groter dan alleen het prijsverschil op de APX. Door slimmer te laden ontlasten we het elektriciteitsnet: de piekvraag (die tussen acht en negen ’s ochtends) kan worden uitgesmeerd over meerdere uren. Door lokale duurzame-energieproductie te koppelen aan lokale afname, bijvoorbeeld via laadpalen, kunnen producenten van duurzame energie de negatieve uurprijzen ontlopen doordat ze niet of minder invoeden op het landelijke net. Hierdoor lopen ze geen risico meer om SDE te moeten missen op hun productie.

Het mag duidelijk zijn dat het exploiteren van slimme, snelle laadpalen enorm potentieel biedt wanneer deze, zoals bij Evensnelladen, in de openbare ruimte staan op plaatsen waar mensen langer verblijven. Niet alleen voor het verduurzamen van de mobiliteit en het terugdringen van emissies door wegvervoer, maar ook voor de ontlasting van het elektriciteitsnet. Door slim en snel laden te combineren met duurzame-energieproductie, verbruiken we ook nog eens minder fossiele energie. Hierdoor hoeven we, zoals afgelopen maanden, geen duurzame-energieproductie meer af te schakelen, maar moeten juist de fossiele energiecentrales die de negatieve prijzen veroorzaken afschakelen. Duurzamer kan niet.


Lees het vorige opiniestuk van Jan Willem Zwang: Back to the future – historische en toekomstige veranderingen in de energieprijzen

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Door de site te te blijven gebruiken, gaat u akkoord met het gebruik van cookies. meer informatie

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten