Duurzame-energie-producenten in Nederland weten dit jaar niet wat hen overkomt. De EPEX-Spot, de beurs waarop energie wordt verhandeld voor levering vandaag en morgen, noteert momenteel voor elektriciteit de ene negatieve uurprijs na de andere. Bij negatieve uurprijzen krijg je geld om energie te verbruiken en betaal je geld wanneer je energie produceert en aan het net levert.

Toename negatieve prijzen

Tussen 2012 en 2019 is het slechts drie keer voorgekomen dat een dag negatieve prijzen noteerde voor levering van elektriciteit. In totaal ging het om slechts vijf uren en de maximale negatieve uurprijs was € 9,02 per MWh. Dit was op 2 juni 2019 tussen 13:00u en 14:00u.

Tussen 1 januari en 21 april 2020 is het inmiddels vaker voorgekomen dat er negatieve prijzen zijn geweest dan de vorige acht jaar bij elkaar. Sterker nog: in april alleen al zijn op vijf verschillende dagen negatieve prijzen geweest. Tweede Paasdag was de elektriciteitsprijs zelfs dertien uur achter elkaar negatief, met als dieptepunt een prijs van – € 79,19 per MWh

Deze week is het ook voor het eerst dat er negatieve prijzen zijn op reguliere werkdagen. Tot deze week kwamen negatieve prijzen alleen voor op zon- of feestdagen. Nu zijn er ook negatieve prijzen op maandag en dinsdag.

Must-run-installaties

Negatieve prijzen worden veroorzaakt door fossiele opwekkers. Het zijn vooral de zogeheten must-run-installaties die inbieden met negatieve prijzen. De reden ligt voor de hand: deze installaties moeten draaien, vaak omdat ze warmte of CO2 als primaire levering hebben en de elektriciteit een bijproduct is. Voorbeelden hiervan zijn WKK’s en afvalverbrandingsinstallaties.

Negatieve prijzen worden niet hoofdzakelijk veroorzaakt door duurzame-energie-productie. Dankzij de subsidie op de duurzame productie kunnen wind- en zonne-energieproducenten hun elektriciteit voor nul euro aanbieden. Must-run-installaties moeten hun elektriciteit kwijt en kunnen genoegen nemen met negatieve prijzen zolang de overige opbrengsten dit compenseren. Het zijn dus vooral de fossiele energiebronnen die de negatieve prijzen veroorzaken.

Aanbod overstijgt vraag

Het is wel zo dat het aanbod van elektriciteit de vraag momenteel ruimschoots overstijgt. De duurzame-energie-productie speelt hier wel degelijk een belangrijke rol in. Het is de afgelopen weken zonnig en niet te warm en er is redelijk wat wind. Ideale omstandigheden voor duurzame-energie-productie. Tegelijkertijd is de vraag lager dan normaal. Sinds maart 2019 is de voortschrijdende netbelasting al aan het dalen, volgens de website van TenneT. De afgelopen twee maanden is de daling echter veel hoger dan in de maanden daarvoor. Dit is te wijten aan de economische impact van Corona.

Zijn de negatieve prijzen enkel het gevolg van Corona en dus van tijdelijke aard? Nee. Zoals gezegd daalt de voortschrijdende netbelasting al sinds maart 2019. Dit is te danken aan al die zonnepanelen die op daken worden geplaatst, waarbij een groot deel van de zonnestroom direct wordt verbruikt. Op het moment dat sprake is van gelijktijdigheid, wordt minder van het net afgenomen en registreert TenneT dus een lager verbruik dan zonder zonnepanelen.

Het aandeel duurzame energie zal de komende jaren alleen maar toenemen. Om de klimaatdoelstellingen te halen, moet de komende jaren flink worden geïnvesteerd in duurzame-energie-productie. Nederland loopt immers nog steeds achter. Zeker wanneer meer wordt geïnvesteerd in zonne-energie blijft de onbalans tussen vraag en aanbod, vooral in de middaguren, bestaan.

Slimme oplossingen

Een deel van dit onbalansprobleem kan worden opgelost door de warmteproductie te elektrificeren. Dit kan op verschillende manieren, maar een flexibele mogelijkheid is het plaatsen van een e-boiler met buffervat. Deze e-boiler kun je aanzetten in de goedkope uren om warmte in het buffervat (aan) te vullen, zodat deze op een later tijdstip kan worden gebruikt. Een andere oplossing is het produceren van groene waterstof. In beide gevallen wordt het aandeel direct verbruik van duurzame energie verhoogd én nuttig aangewend, doordat fossiele bronnen niet meer benut hoeven te worden. Wanneer deze oplossingen in de plaats komen van must-run-installaties, lossen we een ander deel van het probleem op: de negatieve prijzen. Elektrisch vervoer biedt ook een groot deel van de oplossing.  Met slimme, snelle laadpalen maar vooral meer elektrische auto’s is het mogelijk om ons elektriciteitsverbruik veel beter te matchen met onze duurzame elektriciteitsproductie.

Mocht dit alles onvoldoende soelaas bieden, dan kunnen we curtailment toepassen op de duurzame energieproductie. Dit betekent dat we windturbines stilzetten en zonnepaneleninstallaties uitschakelen om pieken op het net te voorkomen. Maar dit doen we dan om de fossiele warmteopwekkers voorrang te geven op het net zodat zij warmte kunnen leveren. Maar zeg nu zelf: dit kan toch niet de bedoeling zijn?


Op 16 april gaf Jan Willem Zwang een webinar over de relevante prijzen voor duurzame energieprojecten. Download de opname van de webinar hier.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Door de site te te blijven gebruiken, gaat u akkoord met het gebruik van cookies. meer informatie

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten